Categoriearchief: Kunst & cultuur

Het is weer Poëzieweek!

Vandaag is het Nationale Gedichtendag, traditiegetrouw de aftrap van de Poëzieweek. Het thema van deze week is dit keer ‘metamorfose’. Het is een rijk thema dat al in de klassieke oudheid populair was. Zo presenteert Ovidius in zijn bekende boek Metamorphosen talloze mythologische verhalen over goden en mensen die van identiteit en vorm veranderen. Maar er zijn ook recentere voorbeelden: de Métamorphose de Narcisse van Salvador Dali, het bekende kunstwerk Metamorphosis van de graficus M.C. Escher, of de song Changes van David Bowie. Niets blijft, alles is aan verandering onderhevig. Een eindeloos onderwerp voor dichters, schilders en zangers. Toevallig is er nu ook ook een tentoonstelling in het Rijksmuseum Amsterdam over dit thema:  Metamorfosen. Ovidius en de kunsten.

Ik vind het als poëzieliefhebber mooi (en terecht) dat er ieder jaar speciale aandacht aan gedichten wordt besteed. In deze tijd waarin veel mensen het lastig vinden om zich langer te concentreren of om dikke boeken te lezen, vormen gedichten een toegankelijk en compact genre binnen de literatuur. Als lezer kun al aan de hand van een paar regels kennismaken met gedachten en ervaringen van anderen.

Ellen Deckwitz, de onvermoeibare poëzie-promotor in ons land, heeft dit keer de eer gekregen om het Poëziegeschenk te schrijven. Volkomen terecht! Als je deze week voor minimaal 12,50 euro poëzie koopt in de boekwinkel, krijgt je haar gedichtenbundel cadeau.

In het kader van de Poëzieweek deel ik op deze plek graag drie gedichten:

Eerste metamorfose van Ellen Deckwitz, uit het Poëziegeschenk van 2026

Niets tweemaal, van de Poolse dichteres Wislawa Szymborska, een mooi gedicht dat aansluit op het Metamorfose-thema van de Poëzieweek. Szymborska won in 1996 de Nobelprijs voor de Literatuur.

Gedesoriënteerd van mijzelf. Hoewel ik natuurlijk qua ervaring en kunde helemaal niet in dit rijtje thuishoor ben ik toch maar zo vrij om een van mijn poëzie-probeersels hieronder te delen.

Eerste metamorfose (Ellen Deckwitz)

Op een dag werd je verliefd. Je vel dwong je
op een strooptocht naar troost,

een ander om als een branddeken
over je heen te trekken.

Hormonenroedels raasden door haarvaten
werden sledehonden in een sneeuwstorm,

de ander liet eeuwenoude kuren
in je ontwaken, je eiste blaren

op je heupen, wilde een navel
vol laten lopen met jouw zweet.

Je zenuwen werden een woud aan toortsen
en in de verte schemerde nog ergens een citaat

uit het Hooglied, dat hartstocht beklemmend is
als het rijk van de doden

maar er was alleen nog maar de ander.
Je botten die nieuwe botten wilden maken,

op een dag werd je verliefd. Het was magisch
en fantastisch, en ik bleef achter.

Niets tweemaal (Wislawa Szymborska)

Niets gebeurt tweemaal en niets
zal tweemaal gebeuren. Geboren

zonder kundigheden, sterven we
dus als onervaren senioren.

Ook al zijn we nog zo hardleers
op de grote school van ’t leven,
geen winter, geen zomer wordt ons
nog een keertje opgegeven.

Niet één dag keert ooit terug,
twee nachten zijn nooit identiek,
geen kus is als een andere,
elke oogopslag is weer uniek.

Gisteren noemde iemand plots
in mijn bijzijn luid jouw naam
– het leek alsof een rode roos
naar binnen woei door het raam.

Nu we samen zijn vandaag,
haal ik mijn blik van je gezicht.
Een roos? Hoe ziet een roos eruit?
Is dat een bloem? Een steen wellicht?

Onzalig uur, onnodige vrees,
waarom bemoei jij je ermee?
Je bent – je moet voorbijgaan.
Je gaat voorbij – en alles is oké.

Lachend en elkaar omhelzend
verzoenen we ons met elkaar,
ook al zijn we zo verschillend
als twee druppels zuiver water.

(vertaling: Gerard Rasch)

 

Gedesoriënteerd (Peter ’t Lam)

In het nachtkastje op mijn hotelkamer in Yogyakarta

geen exemplaar van het Nieuwe Testament.

Wel een groene sticker

in de vorm van een pijl.

Qiblat, lees ik,

het kompas dat moslims moet helpen

om de goede kant te kiezen.

Daar is dus het Oosten, denk ik aanvankelijk,

maar ik blijk gedesoriënteerd.

Voor de mensen hier ligt Mekka in het Westen

 

Ik sluit af met een paar tips voor mensen die graag gedichten lezen of juist wat op weg geholpen willen worden:

Je kunt elke werkdag gratis een gedicht in je mailbox ontvangen via deze link: https://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

Het tijdschrift Het Liegend Konijn verschijnt twee keer per jaar en bevat tientallen recente gedichten van Nederlandse en Vlaamse dichters: https://hetliegendkonijn.be/

De stichting Plint brengt allerlei boeken en producten op de markt waarin poëzie en beeldende kunst samenkomen: https://www.plint.nl/

Ellen Deckwitz heeft meerdere boeken geschreven waarin zij op toegankelijke wijze gedichten introduceert en bespreekt. Zeer de moeite waard!

Leestip: ‘Waak over haar’ van Jean Baptiste Andrea

Als je op internet korte samenvattingen van dit boek leest, ontstaat al snel de indruk dat het hier om een roman vol clichés gaat. Ga maar na: het verhaal gaat over de relatie tussen een jongen uit een arbeidersgezin en een meisje van adellijke afkomst. Deze jongen woont in Frankrijk als zoon van Italiaanse immigranten en wordt als kind door zijn moeder naar een oom in Italië gestuurd. Hij is klein, onvolgroeid, maar wordt later desondanks een groot beeldhouwer (zijn naam verraadt het al; hij heet Michelangelo, roepnaam Mimo). Het adellijke meisje mag niet haar eigen pad bewandelen, niet haar eigen partner kiezen, niet meepraten over politiek, niet werken. Ze moet gedwongen met een ‘goede partij’ trouwen. Ze zit gevangen in de villa van de familie. En naast dit verhaal is er ook nog een klooster met een groot, angstvallig bewaard geheim.

Als je dit alles op een rij zet denk je al gauw: dat zijn wel erg bekende ingrediënten met te verwachten uitkomsten: de twee jonge mensen zullen vast na veel tegenslag en tegenwerking voor elkaar kiezen en nog lang en gelukkig leven; de zoon zal zich ongetwijfeld later gaan verzoenen met zijn moeder; er zullen rivaliserende partijen zijn die geen enkel middel schuwen om het geheim van het klooster te ontrafelen. Wie dit verwacht komt op een plezierige manier bedrogen uit. Dit boek neemt (gelukkig!) heel andere wendingen. Geen romantisch eind goed al goed verhaal; geen whodunnit, geen ingenieuze zoektocht naar de geheime schat.

Jean-Baptiste Andrea is een auteur die ogenschijnlijke clichés weet te uit te werken in verrassende en overtuigende verhalen. Tot op het einde van het ruim 400 bladzijden tellende boek weet je nog steeds niet welke kant het uiteindelijk op zal gaan. Pas op het laatst valt alles op z’n plek. Ik zal hieronder daarom ook niet te veel over de afloop vertellen. De ontknoping zal ieder zelf moeten lezen en ervaren.

Het centrale verhaal speelt zich af in het Italië van de eerste helft van de 20e eeuw, dus tegen de achtergrond van de Eerste Wereldoorlog, de crisisjaren, de opkomst van Mussolini, en de Tweede Wereldoorlog. Daarbij is er veel aandacht voor zowel de kleine wereld (het leven in het dorp waar de jongen en het meisje wonen) en de grote wereld (de turbulente politieke ontwikkelingen in Italië en allerlei intriges in Vaticaanstad). En er is een klooster met een groot geheim. In dat klooster ligt de oude beeldhouwer Mimo op zijn sterfbed. Hij is zelf geen monnik, maar leeft al veertig jaar tussen de broeders als een van hen. Hij voelt zijn einde naderen en vertelt aan de monniken rond zijn bed zijn levensverhaal. In die zin is het boek een grote raamvertelling.

De roman is een knappe compositie van verhaallijnen. Andrea schrijft daarbij heel beeldend en boeiend. Als lezer zit je middenin een tableau vivant en leef je mee met de ervaringen en emoties van de hoofdpersonen. Een citaat:

 “Ze stak me haar hand toe en ik pakte hem. Zomaar, waarmee we in één stap bodemloze afgronden van conventies, van klassentegenstellingen overbrugden. Viola stak me haar hand toe en ik pakte hem, een heldendaad waar niemand ooit over sprak, een stilzwijgende revolutie. Viola stak me haar hand toe en ik pakte hem en precies op dat moment werd ik beeldhouwer.”

De schrijver etaleert ook veel kennis van zaken: over de geschiedenis van Italië in de 20e eeuw, over het dorpsleven in Pietra d’Alba, over de techniek van het beeldhouwen, over de verhoudingen binnen de katholieke kerk. Hoewel de hoofdpersonen fictief zijn, spelen de verhalen zich af in een realistische context met figuranten die echt hebben bestaan en gebeurtenissen die daadwerkelijk hebben plaatsgevonden. Dat maakt het boek overtuigend en geloofwaardig.

Het thema van deze roman komt naar voren in de levens van Mimo en Viola. Beiden proberen iets van het leven te maken, ondanks de beperkingen waarmee ze allebei te kampen hebben. Mimo kent in zijn jeugd geen liefde en hij wordt vernederd: zijn moeder stuurt hem weg, hij is klein, arm en wordt in Italië beschimpt vanwege zijn buitenlandse afkomst (‘il francese’). Viola heeft ogenschijnlijk alles mee, maar omdat zij een vrouw is mag zij zich niet ontwikkelen. Haar poging om daadwerkelijk zelf met wat hulpmiddelen te gaan vliegen is daarvoor illustratief. Ze zweeft even, maar stort daarna hard neer. Zij herkennen deze beperkingen en dromen bij elkaar en dat schept een levenslange band. Terwijl Viola in haar gouden kooi gevangen blijft, slaat Mimo wel zijn vleugels uit en wordt een gevierd beeldhouwer. Maar door de ingrijpende politieke ontwikkelingen in Italië wordt zijn carrière gebroken. Hij trekt zich terug uit het openbare leven en stopt met zijn werk als beeldhouwer. Hij maakt nog slechts één kunstwerk: een adembenemend beeld dat veel emoties losmaakt.

 

Andere boeken met vergelijkbare thema’s

In deze roman komen thema’s terug die ik herken uit andere boeken.

Het perspectiefloze leven van Viola: Van de koele meren des doods van Frederik van Eeden. Dit boek is geïnspireerd op het tragische leven van Anna Witsen; de zus van Willem Witsen. Anna Witsen was een getalenteerd zangeres, maar mocht geen zangcarrière opbouwen omdat ze een vrouw was. Ze pleegt uiteindelijk zelfmoord.

Het klooster met geheimen doet me denken aan De naam van de roos van Umberto Eco. Maar dan zonder moordpartijen.

Italië en de opkomst van Mussolini: eerder mooi en indringend beschreven door Antonio Scurati in zijn boek De zoon van de eeuw .

De nauwe vervlechting van feit en fictie (geschiedenis en fantasie) lijkt niet qua inhoud, maar wel qua compositie op het boek HhhH van Laurent Binet (eveneens een Fransman).

Intriges op en rond het Vaticaan komen uitgebreid aan bod in het boek Angels and demons van Dan Brown.

Inhoudsopgave Phaestus 2014 – 2025

Inhoudsopgave ‘Phaestus’  Blogsite van Peter ’t Lam  2014-2023

2014 Titel Onderwerp en link
1 Een genuanceerde zwart-wit denker Machiavelli en Il Principe (De Vorst)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=24

2 Het schoolslagprincipe USP’s en onderscheidend vermogen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=40

3 Verantwoord Commercieel Samenwerken Hoe om te gaan met commerciële steun

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=235

4 Kiezen voor Europa (serie): Introductie Een serie in thema’s over de rol en plaats van de EU

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=246

5 Kiezen voor Europa (serie) Proloog

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=248

6 Kiezen voor Europa (serie) Geografie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=293

7 Kiezen voor Europa (serie) Geschiedenis

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=308

8 Kiezen voor Europa (serie) Economie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=319

9 Kiezen voor Europa (serie) Cultuur

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=326

10 Kiezen voor Europa (serie) Politiek

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=332

11 Kiezen voor Europa (serie) Epiloog

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=337

12 Voir un ami pleurer De aanslag op het Joods Museum in Brussel

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1771

13 Hallo Jumbo! Jumbo, Magritte en Warhol

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=275

14 COMpositie Kernbegrippen van professionele communicatie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=345

15 Relaties en relevantie Waarom communiceren organisaties?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=357

16 Zijn en Hebben (Etre et avoir) in gedichten en films

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=366

17 Outlet Honden en bejaarden uitlaten

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=376

18 Het ‘hoe’ van communicatie Strategie en communicatie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=381

19 Zwarte Zaterdag Vakantie ervaringen in Italië

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=385

20 Dylan Tribute Concert in Concertgebouw

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=394

21 De koffiecorner Een student kiest een communicatiestrategie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=405

22 Zender en Ontvanger Hoogste tijd om dit begrippenpaar uit te zwaaien

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=410

23 Gerrit Kouwenaar Bij de dood van de dichter Gerrit Kouwenaar

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=427

24 Niets is wat het lijkt, of toch wel? Het husselen van letters

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=438

25 De nieuwe landkaart van Europa Schuivende grenzen in Europa

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=446

26 Teveel reclame Kritiek op een kortzichtige opinie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=453

27 La Superba Het boek van Ilja Leonard Pfeijffer

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=456

28 Burgemeester word wakker Burgemeester is ook media-commissaris

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=462

29 Doe effe normaal Campagne SNS slaat niet aan bij studenten

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=468

30 Wanneer zeg je ‘Henk en Ingrid’… Welke naam zeg je eerst (bij stellen)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=477

31 Kleurenblind Doet huidskleur er toe bij blinden?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=486

32 Generatiekloof Student weet niet wie Lord Byron is

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=497

33 Strategie revisited Nogmaals: over communicatiestrategie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=502

34 In elke klas zit een Mariëlle Een stille studente die goed scoort in de praktijk

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=510

35 Stakkerdjes of Stakkertjes? Hoe spel je verkleinwoorden?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=516

36 De grootste hit van Dylan in NL Welke song is dat?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=523

37 The image as burden Tentoonstelling Marlene Dumas (over Identiteit en Imago)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=530

 

2015 Titel Onderwerp en link
38 Ben ik Charlie De aanslag op Charlie Hebdo

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=542

39 Ben ik Charlie (vervolg) De aanslag op Charlie Hebdo (vervolg)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=551

40 Richting, een naar voorzetsel Het gebruik van het woord richting

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=557

41 Nina Sophia Bij de geboorte van ons eerste kleinkind

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=562

42 Enigma en Dilemma Naar de film The Imitation Game met dochter Lisa

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=571

43 Februaristaking Stilstaan bij antisemitisme

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=576

44 Merknamen De herkomst van merknamen (boek van Riezebos)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=581

45 De vier elementen van communicatie Een koppeling tussen elementen en communicatie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=586

46 Hun strijd, onze strijd Vechten op vreemde bodem

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=595

47 Naast wie ga je zitten Observaties in het openbaar vervoer

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=602

48 De stamhouder Het boek van Alexander Münninghoff

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=608

49 Grandes Lignes Parijs en de grote gebaren

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=614

50 Kennis-Houding-Gedrag Kanttekeningen bij deze communicatie-begrippen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=624

51 Norwegian Wood Haruki Murakami, The Beatles en Bob Dylan

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=639

52 Valt er wat te kiezen Verkiezingen voor het Europees Parlement

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=648

53 H.N. Werkman De druksels van Werkman

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=654

54 CommunicatieNU #2 De nieuwe verzamelbundel van Betteke van Ruler

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=669

55 Heimwee naar Max van der Stoel Herinneringen aan een oud-minister

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=677

56 Peeck & Op de Beeck Twee schrijvers, twee boeken; een vergelijking

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=684

57 Zuivere ketters De vervolging van de Katharen in Frankrijk

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=692

58 Zadelhoesjes en ander reclameleed Hoe goed te adverteren met zadelhoesjes

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=701

59 Ode aan mijn bril Dit jaar ben ik vijftig jaar brildragend

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=713

60 Organisaties en onderscheid Zelfpresentatie en ontwikkelingen op mediagebied

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=728

61 Pluk de dag De dichter Cees Buddingh’

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=739

62 Offerfeest Wat wordt er gevierd tijdens het Offerfeest?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=754

63 Minder, minder, minder Een kwalitatieve afwijzing van andere mensen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=765

64 Afrikaanse vluchtelingen tussen wal en schip Wat doen de EU en de AU?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=772

65 Nog één keer naar Bob Dylan Concert in Carré (november 2015)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=782

66 Een prachtig spoor De bolwerken van Amsterdam (Rob van Reijn)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=793

 

 

2016 Titel Onderwerp en link
67 Suiker, een bitterzoet verhaal Cuba, plantages, Java, slavernij

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=807

68 Waarom het even slikken is vandaag… Bij de dood van David Bowie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=826

69 Geven en Nemen of Delen Seks, intimiteit en communicatie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=836

70 Help, mijn dochter heeft een gymnasium-advies De voors en tegens van het gymnasium

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=846

71 Het Vegetarische Vrienden dilemma In hoeverre wil je je aan anderen aanpassen?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=856

72 Koop geen krant van je geboortedag Maar van de dag erna

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=863

73 Schoolcampus (V&D) Bij het faillissement van Vroom & Dreesmann

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=874

74 Judas, de regisseur van Pasen Het boek Judas van Amos Oz

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=892

75 Het Oekraïne-referendum deugt niet Het verkeerde middel bij deze problematiek

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=906

76 Mijn houvast-huis Het gele huis van Willink en mijn geboortehuis in Velp

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=920

77 9 mei: reden voor feest in Europa De feestdag van de Russen en van de EU

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=931

78 Gastdocent in Litouwen Mijn ervaringen in Vilnius

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=939

79 Matthias Antonie Bij de geboorte van onze kleinzoon

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=953

80 Jan Vertoortelboom en het Vlaamse familieverhaal Het boek De verzonken jongen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=962

81 Een alternatief Nederlands elftal Buitenlandse spelers met een Nederlandse naam

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=967

82 Hello Goodbye Het Britse referendum over de EU

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=986

83 Festival Mijn ervaringen op het North Sea Jazz festival

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=992

84 Je moet er wat voor over hebben Collecteren voor het Rode Kruis

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1000

85 Mooie kerk De gerestaureerde Sint Bavo basiliek in Haarlem

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1007

86 Geniet ervan! Het gebruik van de gebiedende wijs

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1024

87 Vruchtgebruik Waarom Apple Apple heet

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1033

88 Moedige stap van Edith Schippers Opmerkingen bij de Schoo-lezing van deze minister

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1048

89 Moussa en Meursault; rendez-vous met Albert Camus Het boek Moussa van Kamel Daoud als eigentijds vervolg op L’Etranger van Albert Camus

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1063

90 How does it feel? Bob Dylan krijgt de Nobelprijs voor literatuur

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1088

91 Olifantenpaadjes en ezelsbruggetjes Zetjes in de goede richting: hints en nudging

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1097

92 Sint Maarten Een verhaal over chocolade, voetbal, Holleeder en mantelzorg

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1116

93 Bij de dood van Leonard Cohen Een verhaal over Leonard Cohen, Cleopatra, Kavafis en Shakespeare

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1138

94 Mijn gewone, bijzondere moeder Het leven van mijn moeder, Hanna Lam

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1156

 

 

2017 Titel Onderwerp
95 Bijzonder Indonesië Reiservaringen op Java en Bali

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1178

96 Jonge dichters Tim Hofman, Hannah van Binsbergen, Esther Naomi Perquin

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1199

97 Mijn verjaardag op Facebook Gedachten over afstand en nabijheid

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1222

98 Ik weet nog niet wat ik ga stemmen De Tweede Kamer verkiezingen van 15 maart

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1237

99 Morgen naar de stembus Mijn keuze gemaakt

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1246

100 Oek de Jong en Ed van der Elsken De kracht van woorden en beelden

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1258

101 Mijn zoon de gelukszoeker Mijn zoon Lucas gaat op Bali wonen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1273

102 Bipolaire politiek Zwart-wit keuzes bij verkiezingen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1286

103 Geef mij de grauwe, stedelijke wegen Parallellen tussen J.C. Bloem en Walt Whitman

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1300

104 Henk en Ingrid bij de Primark, Jelmer en Sophie bij het Van Gogh museum Dilemma’s tijdens de kabinetsformatie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1306

105 Doe mee aan de migratie-quiz Standpunten van politieke partijen over migratie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1315

106 Papadag en vaderdag De misplaatse term Papadag

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1321

107 Het verhaal van Crystal Palace De link tussen Frank de Boer, Fjodor Dostojewski, Peter Sloterdijk en Samuel Sarphati

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1332

108 Dromen en drama’s in Verona Impressies van een bezoek aan Verona

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1355

109 Oogsten Tradities en de samenhang tussen natuur en cultuur. Boeken van Ger Groot en Erwin Mortier

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1374

110 1987-2017: 30 jaar communicatie-onderwijs Mijn jubileum als HBO communicatie-docent

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1389

111 K. Schippers passé? Ben je belazerd! De betekenis en relevantie van het werk van K. Schippers

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1422

112 Mondriaan als aansteker Hoe ik ooit een titel voor een Mondriaan- tentoonstelling bedacht

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1439

113 31 oktober: gaan we Hervormingsdag of Halloween vieren Oude en nieuwe feestdagen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1460

114 23 oeroude woorden De ontdekking van 23 eeuwenoude stamwoorden

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1482

115 Onthaasten, ontspullen, ontbloten, ontzeuren Spelen met ont-werkwoorden

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1511

 

2018 Titel Onderwerp en link
116 Reclame voor reclame Het etaleren van eigen onvermogen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1540

117 Nepnieuws is geen nieuws Gebruik en misbruik van de term nepnieuws

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1559

118 Wat heeft W.F. Hermans met Heineken en Holleeder te maken? Opmerkelijke parallellen tussen gebeurtenissen rondom deze drie mannen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1573

 

119 De mensen van Maastricht De aantrekkingskracht van deze stad en de rol van haar inwoners daarbij

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1585

120 Gepakt door SuitSupply De twijfelachtige bedoelingen van SuitSupply bij haar nieuwste reclame-uitingen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1592

121 Het oermodel van communicatie (van Shannon & Weaver) is 70 jaar oud. Reden voor een feestje? Dit bekende model was anders bedoeld dan velen denken

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1614

122 Leestip: Van Bach tot bacterie en terug Een pittig boek over taal, communicatie, bewustzijn en begrip

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1646

123 Balinese bruiloft Het huwelijk van Lucas en Santie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1655

124 Winterswijk In de voetsporen van Mondriaan en Komrij

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1686

125 Huishoudtrapje Een ongelukkige valpartij met grote gevolgen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1705

126 Roman Jakobson’s inspirerende kijk op taal en communicatie Een taalkundige die ons veel inzichten biedt op het gebied van taal, taalfuncties en communicatie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1713

127 Wanneer houdt een letter op een letter te zijn De ontwikkeling van de letter E en de vele manieren waarop deze letter wordt afgebeeld

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1726

128 Jinte Maria Bij de geboorte van kleindochter Jinte

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1766

129 Vrouwelijke straatnamen Er moeten meer straten naar vrouwen worden vernoemd

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1777

130 I Amstlvn Het einde van de I Amsterdam letters en een opvallende reactie vanuit Amstelveen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1795

131 Madeira, van Christiani tot Cristiano Enkele observaties tijdens een heerlijke vakantieweek

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1809

132 Beeld en geluid Hoe ik een oud televisie-fragment van mijn vader vond

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1820

133 Vuilcontainer Een oude buurvrouw gaat verhuizen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1833

 

2019 Titel Onderwerp en link
134 De weereld is een speeltooneel De Gijsbreght van Aemstel in het Dylan hotel

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1858

135 Pijl en Logo Saaie logo’s op vrachtwagens

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1870

136 Ik ging naar Brussel om Jacques Brel te zien De bekende zanger blijkt een Vlaming

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1885

137 Openbare klapsigaren, luizenmoeders en fundamentalisten Moet er nog plaats zijn voor bijzonder onderwijs?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1898

138 Stop de verengelsing Nederlandse plaatsen met Engelse namen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1912

139 Communiceren luistert nauw Communiceren begint al in de onderzoeksfase

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1928

140 Verkiezingen voor het Europees Parlement Wat staat er op het spel?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1932

141 Sleutels Sleuteloverdracht van ons nieuwe huis

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1941

142 WP, weg of mee? Gaat de encyclopedie mee naar het nieuwe huis?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1953

143 Van A naar Z Na 33 jaar Amstelveen verhuizen we naar Zeist

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1964

144 Communiceren over communicatie In gesprek met nieuwe eerstejaars studenten

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1972

145 Het Lada-effect Als je het eenmaal ziet…

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1983

146 Je bent wat je draagt Gele hesjes en cappuccino

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=1991

147 Elastiekjes op straat Mijn fascinatie voor figuurtjes van elastiek

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2005

148 Kinderen voor kinderen Ik ben trots op het werk van mijn kinderen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2026

149 Het is oké Het verkeerde woord van het jaar

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2036

 

2020 Titel Onderwerp en link
150 Groeten uit Zeist #1: Zeg het niet met Bloemen Wat heeft Karin Bloemen met Zeist te maken?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2052

151 Doelgroepen en deelgroepen Een pleidooi voor een nieuw woord en nieuw denken

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2063

152 Ik-dingen Als dingen menselijke trekjes krijgen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2075

153 Groeten uit Zeist #2: Hendrik Marsman De Zeister dichter en zijn bekende gedicht: Denkend aan Holland zie ik brede rivieren…

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2096

154 Femke Een oude vriendin wordt overvallen op straat

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2108

155 Bij de geboorte van kleindochter Mae Marianne http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2115
156 Studenten in corona-tijd De gevolgen van de pandemie voor mijn studenten

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2120

157 Simone de Beauvoir en Black Lives Matter Parallellen in de strijd voor gelijkwaardigheid

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2130

158 Groeten uit Zeist #3: De voedselbank De achterkant van onze welvaartsstaat

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2144

159 Land van herkomst en land van aankomst Eddy du Perron en Murat Isisk

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2153

160 Enkele gedachten bij de dood van Samuel Paty Bij de dood van Samuel Paty

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2170

161 Mijn vader 1926-1970-2020 Vijftig jaar na de dood van mijn vader

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2179

162 Help, ik ben een soort geworden! Wie denken zij wel dat ik ben?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2184

 

2021 Titel Onderwerp en link
163 Het belangwekkende nieuwe boek van Betteke van Ruler Haar nieuwe boek over communicatiestrategie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2204

164 Op naar de stembus! De Tweede Kamer verkiezingen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2219

165 Groeten uit Zeist #4: De L-flat Klopt de naam van de L-flat wel?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2228

166 Wat kan Europa leren van de Habsburgers Het nieuwe boek van Caroline de Gruyter ‘Beter wordt het niet’

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2246

167 Bob Dylan 80 jaar! Bij de 80e verjaardag van Bob Dylan

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2256

168 Een inwoner van Bulgarije is een Bulgaar… Hoe consequent zijn we in het benoemen van de inwoners van landen?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2272

169 Bij het graf van Albert Camus Op bezoek in Lourmarin

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2276

170 De coach in het onderwijs Wordt de docent een coach? En waar komt de naam coach vandaan?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2293

171 Bij de geboorte van kleinzoon Casper Gerrit http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2306
172 Groeten uit Zeist #5: Straatnamen Straatnamen in Zeist

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2314

 

2022 Titel Onderwerp en link
173 Ontwijnen, ontboeken, ontschermen: nieuwe ont-woorden Nieuwe woorden die met ont- beginnen (vervolg op Blog 115; december 2017)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2333

174 Groeten uit Zeist #6: Plakplaatjes Plaatjes van Zeist sparen.

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2356

175 Eerder genieten Wanneer zal ik met pensioen gaan?

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2377

176 Mannen van zestig Bij het overlijden van vier dierbare personen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2391

177 Bij de geboorte van kleindochter Ni Putu Tori Rosalie http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2400

 

178 Kletskassa Ik reken liever af bij een kassière

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2404

179 Mannentas Mijn nieuwste accessoire

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2409

180 Over verhitting De polarisatie in Nederland wordt steeds heftiger

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2409

181 Komijnsplisers en Sjabloonhonger De nieuwe dichtbundel van Marieke Lucas Rijneveld

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2423

182 Go to hell Dante en hedendaagse hellevaarders

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2436

183 A Camping Flight to Lowlands’ Paradise Festivals en vluchtelingen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2453

184 Vlagvertoon De omgekeerde vlag als opgestoken middenvinger
185 Groeten uit Zeist #7: Eikels Eikels en bikers

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2475

186 Morgen weer naar Bob Dylan Dylan treedt weer op in Nederland

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2483

187 This bird has flown: ik ben van Twitter af Waarom ik dit platform gedag zeg

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2492

188 Waar is het lam? De nieuwe bundel van Mustafa Stitou

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2499

 

2023 Titel Onderwerp en link
189 Groeten uit Zeist #8: Dag slager en dag bakker Over vertrekkende middenstanders

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2520

190 Inholland. What’s in a name? Over de naam van de hogeschool waar ik werk

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2559

191 Er mankeert nogal wat aan missen en ontbreken De werkwoorden missen en ontbreken worden vaak door elkaar gehaald

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2576

192 De dubbele waarde van een diploma De betekenis van het behalen van een diploma

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2594

193 Bestemming onbekend Indrukken van een studiereis naar Sarajevo

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2604

194 Het jaar van de scholekster Mijn favoriete vogel

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2615

195 Groeten uit Zeist #9: Zeist is goud waard Het Nederlandse goud komt in de bossen van Zeist te liggen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2628

196 Het is mooi geweest Afscheid nemen van mijn werk

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2638

197 Strandpalen; foto-genieke symbolen van tijd en ruimte Ik maak al jarenlang foto’s van strandpalen

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2654

198 Parlez-vous Français? Vaste woorden-paren op vakantie in Frankrijk

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2665

199 In den beginnen was het Woord De vele parallellen tussen Communicatie en Christendom

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2676

200 Jürgen Habermas laat weer van zich horen Het belang van dialoog en democratie

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2693

201 Nooit meer slapen. Nog eens lezen. Wat valt op als je opnieuw een klassieker leest

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2705

202 Doe het voor de kinderen (Staak het vuren) Brian Eno, Israël en Gaza

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2713

203 Meerstemmigheid en buitenspel-partijen Aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen van 20 november 2023\

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2720

204 De nieuwe baas van het verkeer De PVV van Geert Wilders is de grootste partij geworden

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2729

205 Groeten uit Zeist #10: Sinterklaasfeest Ouderwetse Pieten in Zeist en in mijn kinderboek

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2743

205 Groeten uit Zeist #11: Burgerberaad Burgerberaad levert geen vuurwerk op (en dat is ook de bedoeling)

http://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2760

 

2024 Titel Onderwerp en link
206 Op een regenboogtrui staat geen regenboog Over woorden die de lading niet dekken

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2792

207 Verkiezingen in Indonesië Deel 1 De recente verkiezingen in Indonesië en onze ervaringen toen we daar waren

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2806

208 Bali, paradijselijk eiland met een bewogen verleden Bali’s geschiedenis; vervolg op vorige blog (verkiezingen Deel 2)

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2829

209 Groeten uit Zeist #12 The Passion: kruis en munt City marketing en het kruis als christelijk symbool

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2844

210 Hier opent binnenkort ….. Het gebruik/misbruik van de term ‘hier’ opent

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2857

211 Stilstaan op 4 mei bij Bram en Luc In een boek van mijn vader staan voorin twee namen van omgekomen vrienden. Ik ging op zoek naar hun verhaal

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2873

212 De EU: geen super-staat, wel super belangrijk Europese verkiezingen en het belang van de EU

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2889

213 Hoe ontwikkel je een communicatiestrategie?

 

Een vergelijking van de werkwijzen van Betteke van Ruler en Wil Michels

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2900

214 Hoe ontwikkel je een communicatiestrategie (Deel 2)? Een vervolg op mijn vorige blog. Over volgtijdelijkheid en werkniveaus

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2919

215 Zomerfeest in de Tulpstraat: de spanning loopt op De aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2935

216 Poëzie in de leesclub

 

Positieve ervaringen met het lezen van gedichten

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2948

217 Bij de geboorte van kleinzoon Quinn Simon https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2956
218 In vuur en vlam

 

Logo’s met een vlam

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2964

219 Een merk in de steigers zetten In veel commercials is een steiger te zien. Niet erg origineel!

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=2991

220 Groeten uit Zeist #13: De BIGA-groep Onmisbare werkers in onze gemeente

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3002

221 Onze waarden en normen Wat zijn nu precies normen en waarden?
222 Leve de AOW Bij mijn  67e verjaardag

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3019

223 Bezorg de bezorger fijne feestdagen Even stilstaan bij het harde werk van pakket-bezorgers.

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3026

 

2025 Titel Onderwerp en link
224 Groeten uit Zeist #14 Het Witte Kerkje In korte tijd bezoek ik het witte kerkje twee keer: voor een concert en een begrafenis

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3032

225 Readymades in de kunst; over urinoirs, bananen en vulpennen Miro in museum Beelden aan Zee

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3042

226 Political science

 

Donald Trump regeert als in het liedje van Randy Newman

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3052

227 Hoe Eise Eisinga inspiratie biedt in deze tijd van Trump en Musk Een mooie biografie over een bijzondere man

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3061

 

228 Sag mir wo die Blumen sind

 

Een verhaal over Pete Seeger, Marlene Dietrich, Oekraïne en Anselm Kiefer

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3074

229 Even wat luchtigers Woordgrapjes en rare invallen

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3085

230 Groeten uit Zeist #15 Een prachtig cadeau van de Oekraïense gemeenschap Oekraïners schenken Zeist een kastanjeboom

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3099

231 Oroppa, een trans-Mediterrane nacht vol dromen De debuutroman van Safae el-Khannoussi is een betoverend boek

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3108

232 Om de lieve vrede

 

Wat maakt het zo moeilijk om Israël te veroordelen?

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3129

233 Groeten uit Zeist #16 Met onze kleinzoon naar de KNVB Een leuke ochtend met onze kleinzoon Matthias die dol is op voetbal

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3140

234 De namen uit mijn jeugd Namen van de meisjes en jongens van mijn generatie in sonnet-vorm

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3146

235 Voetbal Aap Noot Mies

 

De achternamen van eredivisie-spelers in de vorm van een leesplankje

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3152

236 Groeten uit Zeist #17: Wolven in het bos

 

Een waarschuwing voor wolven. Maar wat mannen doen is vaak veel erger

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3161

237 Mensen gevraagd

 

Het oude gedicht van Coert Poort is nog steeds relevant

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3167

238 De kern van communicati& Communicatie draait om het (helpen) realiseren van betekenisvolle ontmoetingen

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3172

239 Mijn dierbaarste boek

 

Mijn kinderboek ‘Ondersteboven’

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3178

240 Waarom Rob Jetten premier moet worden (maar ik niet op zijn partij ga stemmen) De Tweede Kamerverkiezingen van oktober 2025

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3187

241 Wi Sranan: een mooie tentoonstelling over herkomst en toekomst Surinaamse kunst in het Cobra Museum

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3193

242 Het noodpakket heeft een bijsluiter nodig Wordt het oorlog? En wat vinden we het verdedigen waard?

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3203

243 (Kerst-)Groeten uit Zeist #18 : Hernhutter sterren Het verhaal achter de Hernhutters en hun ster

https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3208

 

(Kerst-)Groeten uit Zeist #18 : Hernhutter sterren

In mijn serie blogs over mijn (niet meer zo) nieuwe woonplaats Zeist dit keer een verhaal over een typisch Zeister fenomeen: de Hernhutter ster.

 

Toen mijn vrouw en ik ruim zes jaar geleden in Zeist kwamen wonen kregen we van een vriendin die hier al heel lang woont een mooi cadeau: een Hernhutter ster. Voor ons was dit iets totaal onbekends, maar zij vertelde ons dat dit echt bij Zeist hoort. Een maand later, eind november/begin december begrepen we haar pas goed. Overal in Zeist verschenen deze sterren achter de ramen van de huizen, in allerlei uitvoeringen: klein, groot, rood-wit, geel, blauw, wit. Ook wij hingen onze ster op. We voelden ons meteen een beetje ingeburgerd in Zeist. Ook nu, in de aanloop naar Kerst, zie je in heel veel huizen de Hernhutter sterren hangen. Als mensen mij vragen: wat is nu echt iets typerends van Zeist, dan zeg ik: de Hernhutter sterren.

 

Als Zeistenaar weet ik inmiddels wel iets van over de herkomst van de Hernhutters, maar ik wilde ook wel eens weten wat de geschiedenis van deze sterren is. Daar blijkt een bijzonder verhaal aan vast te zitten.

 

 

Beknopte geschiedenis van de Hernhutters

De Hernhutters, oorspronkelijk afkomstig uit Bohemen (Tsjechië), vormen een eeuwenoude protestantse gemeenschap onder de naam Evangelische Broedergemeente (EBG). De eerste leden van deze Broedergemeente waren geïnspireerd door de 15e eeuwse kerkhervormer Jan Hus. Hun gemeenschap leidde lange tijd een marginaal bestaan en de leden werden vaak vervolgd vanwege hun afwijkende geloofsleer. Niet alleen door de Rooms-Katholieke kerk, maar ook door ‘concurrerende’ protestantse gemeenschappen. In 1722 bood de Duitse Graaf von Zinzendorf de Broedergemeente een veilige plek op zijn landgoed om te leven en hun geloof uit te oefenen. Hij noemde die plek Herrnhut, wat zoveel betekent als ‘onder de hoede van de Heer’. Vanaf dat moment werden de leden van de Broedergemeente ook Hernhutters (of Herrnhuter in het Duits) genoemd. Halverwege de 18e eeuw trok een groep Hernhutters naar Nederland waar zij zich mochten vestigen op het terreinen die voor Slot Zeist lagen. De komst naar Nederland hing samen met het evangelisatiewerk van de Hernhutters. Ze zagen het als een belangrijke opdracht om het evangelie over de gehele wereld te verspreiden. Nederland vormde voor hen een ideale vestigingsplaats en uitvalsbasis, want er heerste hier relatief veel godsdienstvrijheid en de Nederlanders hadden veel overzeese handelsposten en koloniale gebieden.[1]

Het eerste gebouw in Zeist was vooral een thuisbasis voor zendelingen die de wereld rondreisden. Later verrezen er meer gebouwen en werd er een grote gemeenschap gesticht met eigen huizen, werkplaatsen, winkels, een school en een kerk. Zo werd Zeist het centrum van de Hernhutters (de Evangelische Broedergemeente) in Nederland. De gebouwen van de Hernhutters rondom het Broederplein en het Zusterplein bieden nog steeds een prachtige aanblik en zijn, in combinatie met Slot Zeist, een belangrijke toeristische attractie.

Het Zusterplein

 

De Hernhutter ster

De eerste Hernhutter sterren werden in de eerste helft van de 19e eeuw gemaakt, bijna 200 jaar geleden. Leerlingen op een school van de Evangelische Broedergemeente in Duitsland hadden het vaak moeilijk, omdat ze hun ouders heel weinig zagen. Veel Hernhutter-ouders waren in andere streken, of zelf anders landen actief als zendeling. Juist in de winter, in de aanloop naar Kerst, hadden de kinderen last van heimwee. Een van de docenten, een wiskundige, kwam op het idee om sterren van papier te gaan maken. De ster verwees in de tijd van advent en Kerst natuurlijk naar de ster van Bethlehem. De docent had verschillende modellen gemaakt die de kinderen moesten namaken. Dat zorgde niet alleen voor wat afleiding, maar zo konden de leerlingen ook leren werken met geometrische figuren. De meest complexe ster vormde de basis voor de huidige Hernhutter sterren. Deze ster heeft 26 punten die bevestigd moesten worden op een kern met 18 vierkante en 8 driehoekige vlakken. Een hele klus dus.

Dat het in elkaar zetten van de ster de nodige behendigheid vergt hebben we thuis ook gemerkt toen we tijdens ons eerste kerstdiner in Zeist al onze (schoon-)kinderen een Hernhutter-ster cadeau gaven. Tussen twee gangen door werd driftig geknutseld en er ontstond een soort wedstrijd wie de ster het eerste in elkaar kon zetten. Onze handige schoondochter won die wedstrijd met glans.

Zo is de binnen de Evangelische Broedergemeente de traditie ontstaan om in de aanloop naar Kerst Hernhutter sterren te maken en op te hangen. En die traditie duurt tot op de dag van vandaag. Alleen worden de sterren nu niet meer door kinderen gemaakt, maar in een grote werkplaats in de Duitse plaats Herrnhut.

Heimwee

De Hernhutter ster is dus in eerste aanleg ontstaan als middel om de heimwee te verdrijven. Heimwee is net als Hernhutter een woord met Duitse wortels. En ook een toepasselijk woord in de aanloop naar Kerst. Verlangen we juist in december niet allemaal naar thuis en samenzijn?

 

Geraadpleegde bronnen:

https://www.herrnhuter-sterne.de/en/Entstehungsgeschichte.html

https://historiek.net/evangelische-broedergemeente-en-de-hernhutters/131334/

https://www.herrnhuter-sterne.de/en/

https://de.wikipedia.org/wiki/Herrnhuter_Stern

 

[1] Hernhutters waren van oudsher ook heel actief in Suriname. De Broedergemeente is onder Surinamers nog steeds een begrip.

Wi Sranan: een mooie tentoonstelling over herkomst en toekomst

Op 25 november 1975 werd Suriname onafhankelijk. Precies 50 jaar geleden. Deze bijzondere verjaardag wordt natuurlijk uitgebreid en uitbundig in Suriname zelf gevierd. Ook in Nederland wordt op meerdere manieren stilgestaan bij deze mijlpaal. Zo is de tentoonstelling ‘Wi Sranan, Surinaamse kunst in beweging’ in het Amstelveense Cobra Museum speciaal opgezet om dit historische moment te markeren.

Marcel Pinas: Afaka Kibii I

Oud-collega Maikel Deekman, zelf een van de deelnemende kunstenaars, nodigde me uit voor de opening van deze tentoonstelling op 7 november j.l.  Het was een feestelijk gebeuren met inspirerende toespraken, plechtige rituelen, live muziek en natuurlijk lekkere Surinaamse hapjes en drankjes.

De tentoonstelling bevat werk van ruim 20 Surinaamse kunstenaars en biedt daarmee een mooi en gevarieerd beeld van hedendaagse Surinaamse kunst. Er zijn schilderijen, foto’s, kleding-ontwerpen en installaties te zien. De materialen variëren van textiel, epoxy en hout tot keramiek en alledaagse gebruiksvoorwerpen. De grote diversiteit van de tentoonstelling weerspiegelt de veelkleurigheid van de Surinaamse samenleving zelf. In veel van de kunstuitingen werken oude tradities door. Dat zegt veel over het zelfbewustzijn en de trots van de makers.

Maikel Deekman: Digital Patchwork

Een paar weken na de opening ben ik met Maikel nog een keer naar de tentoonstelling gegaan. Dit keer met een groepje oud-collega’s. Maikel leidde ons rond en bracht ons ook in contact met een paar andere exposanten. Dankzij hun verhalen en toelichtingen kwam de tentoonstelling nog meer tot leven. Zij maakten ons duidelijk dat voor hen onafhankelijkheid niet alleen vrijheid van overheersing betekent (‘free from’), maar ook vrijheid om je eigen identiteit te vieren en je eigen keuzes te maken (‘free to’). Een mooie verbinding tussen herkomst en toekomst.

Meredith Joeroeda: Akare

Na afloop merkte ik dat niet alleen de beelden en de verhalen van deze tentoonstelling bij me bleven hangen. Er drong ook een meer omvattend besef bij me door: deze tentoonstelling ademt energie, verbinding, frisheid, hoop, diversiteit, perspectief. Wat een les voor Nederland, waar zoveel wordt geklaagd en gesomberd, waar velen zich willen terugtrekken achter deuren en grenzen. Tegen die mensen zou ik willen zeggen: ga naar Wi Sranan in het Cobra Museum. Daar knap je enorm van op.

 

(Reageren op mijn blogs kan helaas niet meer via de reactie-functie. Deze heb ik afgesloten vanwege de vele spam-berichten. Reacties via LinkedIn zijn zeer welkom!)

Mijn dierbaarste boek

Deze maand is het dertig jaar geleden dat mijn eerste boek uitkwam. In tegenstelling tot de boeken die ik daarna nog heb geschreven ging deze eersteling niet over Communicatie (mijn vakgebied als HBO-docent) of de Europese Unie (jarenlang een onderzoeksobject waarover ik uiteindelijk ook een proefschrift schreef). Nee, mijn eerste boek was een kinderboek.

Ik was destijds als jonge vader begonnen om voor iedere verjaardag van mijn kinderen een paar gedichten te schrijven en daar een mini-boekje van te maken. Met vier kinderen heb je dan na een paar jaar een flinke verzameling versjes. Op een dag nam een van mijn kinderen zijn pas gekregen boekje mee naar school. Zijn juf reageerde heel enthousiast en vroeg of ik nog meer van die gedichtjes had. Voor haar heb ik toen een grotere bundel gemaakt die al gauw werd gekopieerd en rondgedeeld op school.

Een goede vriend[1] van ons, schilder/tekenaar en grafisch ontwerper, hoorde van mijn vrouw hierover en bood aan om tekeningen bij de versjes te maken. Dat was een schot in de roos. Zijn tekeningen waren zo fris en aansprekend dat we de stap durfden te wagen om ons werk naar een aantal uitgeverijen te sturen. Uiteindelijk hapte een uitgeverij toe en een half jaar later ontvingen we trots en blij de eerste exemplaren van ons boek. Het was fijn om te zien hoe het boekje in de kring van familie, vrienden en collega’s werd ontvangen en gewaardeerd. Ook bij ons thuis werd het jarenlang met plezier (voor-)gelezen.

Maar buiten die kring werd het boek geen groot succes, helaas. Sterker nog, de uitgever meldde mij na twee jaar dat het boek naar de ramsj zou gaan en dat ik voor een klein prijsje nog een partij kon kopen. Ik heb toen nog twee dozen gekocht. Daar heb ik geen spijt van gehad. Door de jaren heen heb ik veel mensen in mijn omgeving een boekje cadeau kunnen doen bij de geboorte van een kind of een verjaardag.

Nu, dertig jaar later en een generatie verder, maken mijn kleinkinderen kennis met mijn gedichten en versjes. Sommige teksten passen minder goed bij deze tijd (er is één versje waarin een Zwarte Piet voorkomt, en een kort rijmpje over een Eskimo). De meeste versjes hebben, gezien de reacties die ik krijg, de tand des tijds goed doorstaan. Het is heerlijk om met mijn kleinkinderen dit boek te lezen en nog mooier om te horen dat ze bepaalde versjes uit hun hoofd kennen.

Geen wonder dus, dat mijn eerste boek ook mijn dierbaarste is. En wie weet waar mijn kleinkinderen me nog toe aanzetten. Ik schrijf graag voor klein publiek.

 

[1] De goede vriend die het boek illustreerde is Onno Helle. Onno werd een paar jaar na de publicatie van ons boek ernstig ziek. Hij overleed in 2000. Inmiddels ook al weer 25 jaar geleden. Door zijn vroege overlijden is ons boek mij extra dierbaar.

 

Mensen gevraagd

Tijdens onze recente vakantie zat ik te broeden op een goed onderwerp voor mijn nieuwste blog. Misschien iets schrijven over het reizen door Europa met een elektrische auto, wat we voor het eerst hebben gedaan (en hoe dat enorm is meegevallen). Of vertellen waarom ik het weer zo fijn vond om een paar dagen in Salzburg te zijn (een van mijn favoriete steden in Europa). Of over het grote verschil tussen de Italiaanse en Franse keuken. Maar al deze onderwerpen vielen weg toen we begin vorig week weer thuis kwamen. Het grimmige politieke en maatschappelijke klimaat in Nederland viel als een gure, loodgrijze deken over ons heen.

De eerst dag thuis was het Prinsjesdag, daarna volgden twee dagen van Algemene Politieke Beschouwingen en de week werd afgesloten met die vreselijke demonstratie in Den Haag.

In de Tweede Kamer klonken openlijk stemmen vol discriminatie, moslimhaat en oorlogstaal. En er werd een bizarre antifa-motie aangenomen. Ongekend en zeer verontrustend. Een paar dagen laten volgde ‘de straat’ met NSB-vlaggen, spreekkoren tegen asielzoekers en joden, geweld tegen  politiemensen en journalisten, en een aanval op het partijkantoor van D66. Een orgie van extreem-rechtse kwaadwilligheid. In mijn ogen geen eenmalige of onverwachte explosie, maar het resultaat van een ontwikkeling die al jarenlang aan de gang is.

De media staan nu vol met analyses die verklaringen bieden, inzicht geven, verbanden leggen. Dat alles hoef ik op deze plaats niet te herhalen. In plaats daarvan wil ik een gedicht delen dat mij aanspreekt in deze verontrustende tijden. Een gedicht dat aanspoort om op te staan tegen haat, lafheid, discriminatie en geweld.

Het gedicht is geschreven door Coert Poort (1922-2004).[1]

MENSEN GEVRAAGD

Mensen gevraagd om de vrede te leren
Waar geweld door de eeuwen model heeft gestaan.
Mensen gevraagd die de wegen markeren
Waarop alles wat leven heeft verder kan gaan.

Mensen gevraagd om de noodklok te luiden
En om tegen de waanzin de straat op te gaan.
Mensen gevraagd om de tekens te duiden
Die alleen nog moedwillig zijn mis te verstaan.

Mensen gevraagd om hun nek uit te steken
Voor een andere tijd en een nieuwe moraal.
Mensen om ijzer met handen te breken
Ook al lijkt het ondoenlijk en paradoxaal.

Mensen gevraagd die in naam van de vrede
Voor behoud van de aarde en al wat daar leeft.
Wapens ook zelf tot een ploeg willen smeden
Voor een oogst die aan allen weer overvloed geeft.

Mensen gevraagd. Er worden mensen gevraagd.
Dringend mensen gevraagd.
Mensen te midden van mensen gevraag

 

 

[1] Coert Poort en zijn vrouw Joan waren goede vrienden van mijn ouders. In mijn jeugdjaren was hij voor mij gewoon ‘Oom Coert’. Pas op latere leeftijd ben ik zijn gedichten gaan lezen. Informatie over Coert Poort is o.a. te vinden via de volgende link:  https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=poor001

De afbeelding bovenaan de tekst laat werk van Pablo Picasso zien in Chateau de Vallauris

 

Voetbal Aap Noot Mies

Mijn vorige blog ging over voornamen van meisjes en jongens die in mijn jeugd gangbaar waren, maar tegenwoordig niet meer op geboortekaartjes te vinden zijn. https://phaestus.nl/phaestus.nl/?p=3146

Dit verhaal gaat weer over namen, maar dan over achternamen. En wel die van de voetballers in de eredivisie spelen. Ik heb van hun achternamen een eigentijds leesplankje gemaakt. Zomaar, omdat het zomer is. Dit keer dus geen gewichtig vraagstuk, geen poëzie en ook geen verhaal over Zeist, maar gewoon even een luchtig tijdverdrijf waarvan ik het resultaat graag deel.

 

Toen ik een jaar of 12 was spaarde ik voetbalplaatjes. Die knipte ik trouw elke week uit het voetbaltijdschrift 1-0. Netjes langs de stippellijntjes om ze daarna zelf met lijm in een verzamelmap te plakken. Op die manier leerde ik de namen van alle voetballers in de eredivisie goed kennen. Aad Mansveld, Epi Drost, Heinz Stuy en vele anderen.

Tegenwoordig is mijn belangstelling voor de eredivisie flink afgenomen. Ik hoop van oudsher dat mijn favoriete club Ajax het goed doet, maar namen en rugnummers ken ik nauwelijks meer.

Bij de start van dit nieuwe voetbalseizoen, twee weken geleden, zag ik op een site een overzicht van alle spelers van de 18 eredivisieclubs. Ik speurde de lijsten af om te zien hoeveel namen ik kende. Dat waren er bar weinig. Mijn actuele voetbalkennis is niet meer wat het geweest is.

Maar dankzij al die namen kreeg ik een ingeving. Een wat vreemde inval weliswaar, maar toch. Ik vroeg me af of het mogelijk zou zijn om naar het bekende voorbeeld van Aap-Noot-Mies een nieuw leesplankje te maken met de achternamen van voetballers uit de huidige eredivisie.

Het klassieke leesplankje

Ik ben flink gaan puzzelen. Na een paar uur passen en meten en knippen en plakken had ik een compleet geheel. Met één vreemde eend in de bijt. Zoek zelf maar.

De namen uit mijn jeugd

Mijn oma heette Bartje en mijn moeders naam was Johanna (roepnaam Joop; later veranderde ze dat in Hanna). Mijn vrouw heet Marja. Mijn dochters heten Lisa en Lotte en mijn kleindochters Nina, Jinte, Mae en Tuto[1].

Voornamen zijn vaak tijdgebonden. Elke generatie heeft bepaalde voornamen die je in latere generaties minder vaak of zelfs helemaal niet meer tegenkomt. Zo zijn Johan en Karin niet meer in de mode. Tegenwoordig zijn meisjesnamen als Yara, Zoë, Tess, Elin en Luna erg populair. En bij jongens zijn dat Liam, Sem, Luca en Finn. Allemaal namen die vroeger niet of nauwelijks voorkwamen.

Voornamen zijn niet alleen gekoppeld aan de tijd waarin ze worden gegeven, maar ook aan culturen, regio’s en landen. Door de komst van vele nieuwe Nederlanders is ook het arsenaal voornamen enorm uitgebreid. Ik heb dat als docent door de jaren heen gemerkt. Er vond niet alleen een verschuiving plaats in Nederlandse voornamen (van Arie naar Patrick en van Yvonne naar Destiny), maar er kwamen ook voornamen uit alle hoeken van de wereld bij: Fouad, Sharelle, Semra, Trang, Tomasz en Felicia, om er een paar te noemen.

Door het geven van moderne, trendy namen en door de toegenomen culturele diversiteit komt het nog maar weinig voor dat kinderen namen krijgen die in mijn jeugd veel te horen waren. Hierdoor verdwijnen langzamerhand de namen uit mijn jeugd. Daar wil ik niet sentimenteel over doen, maar laten we ze niet vergeten. Namen zijn ook een vorm van immaterieel erfgoed. Ze vertellen ons iets over de tijd waarin kinderen zijn geboren en opgegroeid. Voor mij zijn dat de jaren ’50 en ’60.

Als ode en herinnering heb ik twee sonnetten met voornamen uit mijn jeugd geschreven. Een met meisjesnamen en een met jongensnamen.

 

MEISJES

Gerda, Linda, Marja, Betty

Wendy, Karin, Inge, Hetty

Fien, Miranda, Petra, Mieke

Elly, Wilma, Judith, Lieke

 

Liesbeth, Sandra, Joke, Astrid

Jet, Yvonne, Anja, Ingrid

Mirjam, Carla, Vera, Lida

Ellen, Ans, Anita, Ida

 

Marjolein, Nicole, Anneke

Marion, Annette, Christine

 

Angelique, Lisette, Janneke

Willemijn, Johanna, Martine

 

Madelon, Amanda, Hanneke

Annelies, Jolanda, Jantine

 

JONGENS

Gerrit, Jan, Cor, Hans

Johan, Rob, Jaap, Frans

Peter, Leen, Ruud, Geert

Erik, Piet, Klaas, Tjeerd

 

Edwin, Henk, Dirk, Bert

Nico, Frank, Koos, Gert

Wouter, Lex, Paul, Wim

Evert, Ad, Tom, Pim

 

Arjen, Guus, Bart, Ron

Harry, Job, Harm, Ed

 

Benno, Rik, Aart, Ton

Harmen, Wil, Joop, Fred

 

Karel, Rein, Kees, John

Jacob, Gijs, Roel, Ted

 

 

[1] Tuto is de roepnaam van onze op Bali geboren kleindochter. Haar volledige naam is Ni Putu Tori Rosalie.

Groeten uit Zeist #16 Met onze kleinzoon naar de KNVB

Ik schrijf met enige regelmaat een blog over mijn nieuwe woonplaats Zeist. Inmiddels niet meer heel nieuw; we wonen al zes jaar hier. Ook na zes jaar zijn er nog voldoende interessante zaken en ervaringen om te delen. Zoals een recent bezoek met onze kleinzoon aan de KNVB Campus.

 

Eind mei: logeerplannen

Onze kleinzoon van 9 jaar komt binnenkort logeren. En omdat hij net jarig is geweest gaan we op zoek naar een leuk uitstapje om hem te verrassen en een beetje te verwennen. Via Google bekijken we het aanbod van musea, attractieparken, speeltuinen en bioscopen in de omgeving. We zien veel leuke dingen voorbijkomen, maar net niet iets heel speciaals voor hem. Totdat mijn vrouw opeens roept: ‘de KNVB! Dat is bij ons om de hoek. En hij is gek op voetbal!’ We hebben geen idee of je de KNVB kunt bezoeken, maar dat blijkt gelukkig wel het geval. De website van de KNVB meldt dat er elke eerste zondag van de maand een rondleiding voor belangstellenden wordt georganiseerd. Het toeval wil dat onze kleinzoon juist in het eerste weekend van juni bij ons komt logeren. Dat komt prachtig uit. Er is nog voldoende plaats, dus we bestellen online meteen drie kaartjes voor deze KNVB Campus Tour.

 

Zondag 1 juni: KNVB Campus Tour

Onze kleinzoon geniet met volle teugen van de rondleiding. Hij kijkt zijn ogen uit bij de trainingsvelden, het kantoor van de VAR, de fitness-apparaten, de trofeeën,  en de vele shirtjes en foto’s van zijn helden Memphis en Virgil. En hij is niet de enige. De meeste deelnemers zijn trouwe Oranje-fans die het heerlijk vinden om zich anderhalf uur lang onder te dompelen in de rijke Nederlandse voetbalhistorie. Voor een paar vrouwelijke bezoekers kan de dag helemaal niet meer stuk als het Nederlandse vrouwenteam op de fiets voorbij komt en een paar speelsters de tijd nemen om met hen op de foto te gaan.

Ik vind de rondleiding ook interessant. Eerlijk gezegd niet zo zeer vanwege de geboden informatie. Die is nogal summier. Onze gids is weliswaar heel vriendelijk en geduldig, maar hij blinkt niet uit in het delen van feiten en achtergrondverhalen of het vertellen van anekdotes. Ik ben vooral onder de indruk van het enorme complex en de vele faciliteiten. Ik ben door de jaren heen tientallen keren langs het KNVB centrum gereden, maar had geen idee van wat er zich allemaal achter die hekken bevindt. In die zin heeft de rondleiding mij verrast. Wat mooi dat Zeist zo’n indrukwekkend en modern sportcentrum heeft.

 

Gaat de KNVB vertrekken?

Toch is het op dit moment niet zeker of de KNVB in Zeist blijft. De Voetbalbond wil drie tot vier extra trainingsvelden erbij hebben in de Zeister bossen om ook voldoende ruimte te hebben voor alle jeugdteams van Oranje. Die uitbreidingswens stuit op bezwaren en beperkingen. Die extra ruimte is niet zo maar te realiseren. Dat heeft te maken met regels voor natuurbehoud en biodiversiteit. Ook spelen protesten van omwonenden een rol. Vandaar dat de gemeente Zeist niet direct het licht op groen kan zetten. In de tussentijd heeft de KNVB andere gemeenten opgeroepen om plannen in te sturen waarmee de wensen van de KNVB wel gerealiseerd kunnen worden. Uit frustratie met de gemeente Zeist? Of om de gemeente onder druk te zetten?

Het zou een enorme kapitaalvernietiging zijn als de KNVB uit Zeist vertrekt en het mooie, grote complex leeg komt te staan. Om nog maar te zwijgen van de gevolgen die het zou hebben voor de lokale werkgelegenheid en de naamsbekendheid van Zeist. Zeist en de KNVB worden altijd in één adem genoemd. Zoals Papendal en Arnhem of Thialf en Heerenveen.[1] Dat wil je als gemeente niet kwijtraken.

foto: KNVB

Ook ik hoop van harte dat de KNVB in Zeist zal blijven. Niet alleen vanwege het geld en de reputatie van Zeist. Maar ook omdat ik nog een paar jongere kleinkinderen heb. Als zij over een paar jaar ook zo van voetbal gaan houden, kunnen we hen ook een keer meenemen. Een mooie belevenis en lekker dichtbij. Of, om in voetbaltermen te spreken, een thuiswedstrijd!

 

Gebruikte bron:

https://www.volkskrant.nl/binnenland/vertrekt-de-knvb-na-zestig-jaar-uit-zeist-omdat-op-de-campus-geen-ruimte-is-voor-drie-extra-voetbalvelden~b39ae6cd/

[1] Er is ooit een plan geweest om een geheel nieuw schaatscomplex in Almere op te bouwen als opvolger van Thialf. Onder druk van protesten en financiële problemen ging de realisatie uiteindelijk niet door.

 

(Reageren op mijn blogs kan helaas niet meer via de reactie-functie. Deze heb ik een paar jaar geleden moeten afsluiten vanwege de vele spam-berichten. Reacties via LinkedIn zijn zeer welkom!)