Vandaag is het Nationale Gedichtendag, traditiegetrouw de aftrap van de Poëzieweek. Het thema van deze week is dit keer ‘metamorfose’. Het is een rijk thema dat al in de klassieke oudheid populair was. Zo presenteert Ovidius in zijn bekende boek Metamorphosen talloze mythologische verhalen over goden en mensen die van identiteit en vorm veranderen. Maar er zijn ook recentere voorbeelden: de Métamorphose de Narcisse van Salvador Dali, het bekende kunstwerk Metamorphosis van de graficus M.C. Escher, of de song Changes van David Bowie. Niets blijft, alles is aan verandering onderhevig. Een eindeloos onderwerp voor dichters, schilders en zangers. Toevallig is er nu ook ook een tentoonstelling in het Rijksmuseum Amsterdam over dit thema:  Metamorfosen. Ovidius en de kunsten.

Ik vind het als poëzieliefhebber mooi (en terecht) dat er ieder jaar speciale aandacht aan gedichten wordt besteed. In deze tijd waarin veel mensen het lastig vinden om zich langer te concentreren of om dikke boeken te lezen, vormen gedichten een toegankelijk en compact genre binnen de literatuur. Als lezer kun al aan de hand van een paar regels kennismaken met gedachten en ervaringen van anderen.

Ellen Deckwitz, de onvermoeibare poëzie-promotor in ons land, heeft dit keer de eer gekregen om het Poëziegeschenk te schrijven. Volkomen terecht! Als je deze week voor minimaal 12,50 euro poëzie koopt in de boekwinkel, krijgt je haar gedichtenbundel cadeau.

In het kader van de Poëzieweek deel ik op deze plek graag drie gedichten:

Eerste metamorfose van Ellen Deckwitz, uit het Poëziegeschenk van 2026

Niets tweemaal, van de Poolse dichteres Wislawa Szymborska, een mooi gedicht dat aansluit op het Metamorfose-thema van de Poëzieweek. Szymborska won in 1996 de Nobelprijs voor de Literatuur.

Gedesoriënteerd van mijzelf. Hoewel ik natuurlijk qua ervaring en kunde helemaal niet in dit rijtje thuishoor ben ik toch maar zo vrij om een van mijn poëzie-probeersels hieronder te delen.

Eerste metamorfose (Ellen Deckwitz)

Op een dag werd je verliefd. Je vel dwong je
op een strooptocht naar troost,

een ander om als een branddeken
over je heen te trekken.

Hormonenroedels raasden door haarvaten
werden sledehonden in een sneeuwstorm,

de ander liet eeuwenoude kuren
in je ontwaken, je eiste blaren

op je heupen, wilde een navel
vol laten lopen met jouw zweet.

Je zenuwen werden een woud aan toortsen
en in de verte schemerde nog ergens een citaat

uit het Hooglied, dat hartstocht beklemmend is
als het rijk van de doden

maar er was alleen nog maar de ander.
Je botten die nieuwe botten wilden maken,

op een dag werd je verliefd. Het was magisch
en fantastisch, en ik bleef achter.

Niets tweemaal (Wislawa Szymborska)

Niets gebeurt tweemaal en niets
zal tweemaal gebeuren. Geboren

zonder kundigheden, sterven we
dus als onervaren senioren.

Ook al zijn we nog zo hardleers
op de grote school van ’t leven,
geen winter, geen zomer wordt ons
nog een keertje opgegeven.

Niet één dag keert ooit terug,
twee nachten zijn nooit identiek,
geen kus is als een andere,
elke oogopslag is weer uniek.

Gisteren noemde iemand plots
in mijn bijzijn luid jouw naam
– het leek alsof een rode roos
naar binnen woei door het raam.

Nu we samen zijn vandaag,
haal ik mijn blik van je gezicht.
Een roos? Hoe ziet een roos eruit?
Is dat een bloem? Een steen wellicht?

Onzalig uur, onnodige vrees,
waarom bemoei jij je ermee?
Je bent – je moet voorbijgaan.
Je gaat voorbij – en alles is oké.

Lachend en elkaar omhelzend
verzoenen we ons met elkaar,
ook al zijn we zo verschillend
als twee druppels zuiver water.

(vertaling: Gerard Rasch)

 

Gedesoriënteerd (Peter ’t Lam)

In het nachtkastje op mijn hotelkamer in Yogyakarta

geen exemplaar van het Nieuwe Testament.

Wel een groene sticker

in de vorm van een pijl.

Qiblat, lees ik,

het kompas dat moslims moet helpen

om de goede kant te kiezen.

Daar is dus het Oosten, denk ik aanvankelijk,

maar ik blijk gedesoriënteerd.

Voor de mensen hier ligt Mekka in het Westen

 

Ik sluit af met een paar tips voor mensen die graag gedichten lezen of juist wat op weg geholpen willen worden:

Je kunt elke werkdag gratis een gedicht in je mailbox ontvangen via deze link: https://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

Het tijdschrift Het Liegend Konijn verschijnt twee keer per jaar en bevat tientallen recente gedichten van Nederlandse en Vlaamse dichters: https://hetliegendkonijn.be/

De stichting Plint brengt allerlei boeken en producten op de markt waarin poëzie en beeldende kunst samenkomen: https://www.plint.nl/

Ellen Deckwitz heeft meerdere boeken geschreven waarin zij op toegankelijke wijze gedichten introduceert en bespreekt. Zeer de moeite waard!